Muhasebe

      Muhasebe, İşletmelerin faaliyetleri sonucunda ortaya çıkan mali işlemlerin kayıt edilmesi, kayıt edilen bu işlemlerin sınıflandırılması ve özetlenerek raporlanması işlemlerinin tamamıdır.

     Muhasebe tanımından da beliritldiği üzere ;

1. Kayıt

2. Sınıflandırma

3. Özetlenme

4. Rapolama olarak

 
     4 grup fonsiyondan oluşmaktadır.

      Muhasebe işlemlerinin açıklamalarına geçmeden önce işletme kavramının ne olduğunun tam olarak bilinmesi gereklidir.

İşletme, belirlenmiş olan bir ticari amaç için, bir veya daha fazla kişinin bir araya gelerek, belirli bir sermaye ile kurdukları kuruluşlara denilmekte olup işletmeler amaçlarına ve kuruluş şekillerine göre çeşitli gruplar altında toplanmaktadır.

 
     İşletme grupları genel olarak Şahıs Şirketleri ve Sermaye şirketleri olarak iki grup altından değerlendirilmektedir.

      Yukarıda Muhasebenin kaydetme, sınıflandırma, özetleme ve raporlama olarak dört ana grupta toplanan fonsiyonlardan oluştuğunu belirtmiştir. Şimdi sıra ile bu fonsiyonları ve görevlerini inceleyelim,

 
Kaydetme Fonksiyonu: İşletmenin yapmış olduğu mali işlemleri yasalarca belirlenmiş olan belgelerin kriter olarak alınarak muhasebe sistemine göre muhasebe defterlerine kayıt yapılması işlemidir. Bu işlemler muhasebenin ilk adımı ve fonsiyonu olup, Kesinlikle kayıtların doğru ve belirlenmiş şekilde yapılması şarttır. Aksi taktirde kayıtların doğru olmaması muhasebenin diğer fonsiyonlarının bu kayıtlara göre işleyecek olması sebebiyle yanlış sonuçlar çıkmasına neden olacaktır. Muhasebe sisteminde Tek taraflı ve Çift taraflı kayıt olarak iki farklı kayıt yöntemi türü bulunmaktadır.

Sınıflandırma Fonksiyonu: İşletmenin yapmış olduğu mali işlemlerin kayıt edilmesinden sonra belirli zaman aralıklarında girilmiş olan bu kayıtlar derlenip niteliklerine göre gruplara ayrılırmaktadır. Bu şekilde farklı gruplardaki ve özelliklerdeki malişlemler birbirlerinden ayrılarak farklı sınıflarda değerlendirilebilmektedir. Kayıtların sınıflandırma işlemi muhasebe defterlerinden Defteri Kebir yani Büyük defter olarak anılan muhasebe defteri üzerinde yapılmaktadır.

Özetleme Fonksiyonu: Defteri Kebir üzerinde sınıflandırılmış olan işletmeye ait Mali kayıtlar muhasebe dönemi sonlarında toplanarak daha kolay sonuçlar çıkarılmakta ve yapılan kayıtların kontrolünü sağlamak için özetlenmektedir. Özetleme işlemi muhasebe tablolarından biri olan mizan kullanımı yapılarak sağlanmakta olup bu şekilde aynı nitelikteki işlemlerin özeti alınarak firma faaliyeti hakkında sağlıklı ve kolay bir şekilde verilere ulaşılabilmektedir.

Raporlama Fonksiyonu: Muhasebeinin son adımı olan raporlama fonksiyonu kaydedilmiş, sınıflandırılmış ve özetlenmiş olan işlemlerin mali tablolar aracılığı ile sonuç aşamasına getirilmesi işleminin yapıldığı bölümdür.

      Raporlama sorunucuda alınan veriler ile işlemenin ticari faaliyetleri hakkında yorum yapılması sağlanmakta olup muhasebenin en önemli fonsiyonlarından birisidir. Alınan bu raporların en önemlileri Bilanço ve Gelir tablosu olup bu raporlar sayesinde hem işletme, hem devlet hemde üçüncü kişilerin işletmenin yapmış olduğu ticari faaliyetlerinin sonucu hakkında detaylı bilgiye sahip olması sağlanmaktadır.

 
     Yukarıda Muhasebenin 4 temel fonksiyonu belirtilmiş olup bu fonsiyonlar ile birlikte ağaıda belirtilmiş olan temel kavramları ile belirli bir düzen içinde işlemesi sağlanmaktadır, Bu temel kavramlar

• Sosyal sorumluluk kavramı,

• Kişilik Kavramı,

• İşletmenin Sürekliliği Kavramı,

• Dönemsellik Kavramı,

• Parayla Ölçülme Kavramı,

• Maliyet Esası Kavramı,

• Tarafsızlık ve Belgelendirme Kavramı,

• Tutarlılık Kavramı,

• Tam Açıklama Kavramı,

• İhtiyatlılık Kavramı,

• Önemlilik Kavramı,

• Özün Önceliği Kavranlarıdır.

  Şimdi Nu Kavramları Sırası ile inceleyelim;

1. Sosyal Sorumluluk Kavramı :

     Bu kavramı kısaca değerlendirmemiz gerekirse, Yapılan işlmlerin kayıt altına alınması, raporlanması ve değerlendirilmesi işlemlerinin belli bir grup Ya da kişinin çıkarları yerine toplumun çıkarları gözetilerek tarafsız ve doğru şekilde yapılması prensibidir.

2. Kişilik Kavramı :

     İşletmenin sahip veya sahiplerinden, yöneticilerinden, personelinden ve diğer ilgililerden ayrı bir kişiliğe sahip olduğunu ve o işletmenin muhasebe işlemlerinin sadece bu kişilik adına yürütülmesi gerektiğini öngören kavramdır.

3.  İşletmenin Sürekliliği Kavramı :

     İşletmelerin faaliyetlerinin, işletme sahiplerinin ya da hissedarlarının yaşam süreleri gibi bir süreye bağlı olmaksızın sürdüreceğini gösteren kavramdır.

      İşletmelerin sürekliliği kavramı maliyet esasının temelini oluşturmaktadır. Bu kavramın, işletmeler açısından geçerliliğinin bulunmadığı veya ortadan kalktığı durumlarda bu durumun mali tabloların dipnotlarında açıklanması gereklidir.

4. Dönemsellik kavramı: işletmenin sürekliliği kavramı uyarınca sınırsız kabul edilen ömrünün, belli dönemlere bölünmesi ve her dönemin faaliyet sonuçlarının diğer dönemlerden bağımsız olarak saptanmasıdır. Gelir ve giderlerin tahakkuk esasına göre muhasebeleştirilmesi, hasılat, gelir ve kârların aynı döneme ait maliyet, gider ve zararlarla karşılaştırılması bu kavramın gereğidir Bu kavramın, işletmeler açısından geçerliliğinin bulunmadığı veya ortadan kalktığı durumlarda ise, bu husus mali tabloların dipnotlarında açıklanır.

5. Parayla Ölçülme Kavramı :

     İşletmenin ticari faaliyetlerinin ortak ölçü olarak kullanılan ulusal para birimi üzerinden ölçülerek kayıtlara yansıltılmasını ifade eden kavramdır.

6. Maliyet Esası Kavramı :

     İşletmenin para mevcudu, alacakları ve maliyetinin belirlenmesi mümkün veya uygun olmayan diğer kalemler hariç, işletme tarafından elde edilen varlık ve hizmetlerin muhasebeleştirilmesinde maliyetlerinin esas alınması gereğini gösteren kavramdır.

7. Tarafsızlık ve Belgelendirme kavramı :

     Muhasebe kayıtlarının gerçek durumu yansıtan ve usulüne uygun olarak düzenlenmiş objektif belgelere dayandırılması ve muhasebe kayıtlarına esas alınacak yöntemlerin seçilmesinde tarafsız ve ön yargısız davranılması gereğini gösteren kavramdır.

8. Tutarlılık Kavramı :

     Muhasebe uygulamaları için seçilen muhasebe politikalarının, faaliyet sonuölarının ve bu sonuçlara ait yorumların karşılaştırılabilir olması için birbirini izleyen dönemlerde değiştirilmeden uygulanması gereklidir. İşte Buna Muhasebenin Tutarlılık Kavramı denilmektedir.

     Bu şekilde benzer işlemlerde, kayıt düzenleri ile değerleme ölçülerinin değişmezliğini ve mali tablolarda biçim ve içerik yönünden tek düzeni öngörülmektedir.

     Geçerli nedenlerin olması halinde uygulanan muhasebe politikaları değiştirebilmektedir. Fakat bu değişiklikğin ve parasal etkilerinin mali tabloların dipnotlarında açıklanması zorunludur.

9. Tam Açıklama Kavramı :

     Hazırlanacak olan mali tablolardan yararlanacak kişi ve kuruluşların doğru karar vermelerine yardımcı olacak ölçüde yeterli, açık ve anlaşılır olması gerekliliğini gösteren kavramdır.

10. İhtiyatlılık Kavramı :

     Muhasebe işlemlerinde temkinli davranılması ve işletmenin karşılaşabileceği risklerin göz önüne alınması gereğini ifade eden kavramdır.

     Örnek olarak, ileri bir tarihte bedeli tahsil edilmek üzere bir mal veya hizmet satılırsa hemen gelir olarak kaydedilmemelidir, Bu işlemin kesinlikle tahsilat yapıldıktan sonra kayıt işleminin yapılması gereklidir.

11. Önemlilik Kavramı :

     Alınacak olan kararların doğru ve isabetli olması açısından önemli hesap kalemleri, finansal işlem ve diğer hususların mali tablolarda yer alması zorunludur.

12. Özün Önceliği Kavramı :

     Özün Önceliği kavramı, işlemlerin muhasebeye yansıtılması ve değerlendirmelerinin yapılmasında biçimlerinden çok özlerinin dikkate alınması gerektiğini belirten kavramdır.